In mijn vorige artikel besprak ik de val van spiegelsymmetrie in de natuurkunde en de reactie hierop in de dromen van theoretisch fysicus Wolfgang Pauli. Veel theoretisch fysici zoeken nog steeds naar een kosmische code of theorie van alles met een hoge graad aan symmetrie. Maar waarom zou je in weerwil van een asymmetrische werkelijkheid naar herstel van symmetrie willen streven? Opmerkelijk is het boek ‘Een scheurtje in de rand van de schepping’ van de natuurkundige Marcelo Gleiser. Gleiser gaat door eenzelfde proces heen als Pauli. Maar omdat hij niet bekend is met het verschijnsel synchroniciteit en ook niets met het bovennatuurlijke te maken wil hebben, houdt hij uiteindelijk wel een radicale, maar geen hoopgevende visie op leven in de kosmos over.

Lange tijd hebben fysici gedacht dat de wereld die je in een spiegel ziet niet te onderscheiden zou zijn van de echte wereld. De kosmos waarin we leven zou spiegelsymmetrisch zijn. Voor levende materie geldt dit echter niet. Ons DNA bestaat uit linksdraaiende aminozuren en rechtsdraaiende suikers. Het leven op aarde koestert asymmetrie. Waarom zou de wereld van elementaire deeltjes dan wel spiegelsymmetrisch zijn? In januari 1957 bleek bij processen van radioactief verval de pariteit of spiegelsymmetrie niet behouden te zijn. Theoretisch fysicus Wolfgang Pauli kreeg daarop twee dromen die aangeven dat er achter de val van pariteit geheimen schuilgaan die nog steeds niet zijn begrepen.

Deze zomer werkte ik samen met Loryn Ka Strong, een vrouw uit Canada die bij de geboorte van haar dochter een bijna-doodervaring kreeg en naar het leven op Aarde terugkeerde om hier de moedercodes te brengen. Ik begon na te denken over de terugkeer van de Godin en vroeg mij af wat mijn eigen rol hierin zou kunnen zijn. Op 8 juli besefte ik onder de koffie ineens dat het mijn taak was om opnieuw de graalmythe onder de aandacht te brengen. Uit deze ingeving zijn verschillende onverwachte gebeurtenissen te voorschijn gekomen. 

Wat gaat het vrouwelijke principe ons brengen? Dit principe presenteerde zichzelf in West Europa primair via de graallegende die voor het eerst rond 1180 in de versie van Chrétien de Troyes werd gepubliceerd. De Graal verbeedlt het vrouwelijke principe van spirtuele transformatie en is bij de Franse schrijver een schaal of beker die de graalwachters in de graalburcht op wonderbaarlijke wijze van spijzen voorziet. Deze burcht bevindt zich in een wereld voorbij de concrete werkelijkheid, in een wereld van verbeelding. De toegang tot deze wereld voert langs een Visserkoning die aan een geheimzinnige wond lijdt die door een speer van een heiden is veroorzaakt.

Vorig jaar kreeg ik ineens de ingeving dat de sleutel tot het familietrauma in Meester van de dromen van Olga Kharitidi was te vinden. Het kostte wel enige moeite dit boek op de kop te tikken. Maar het stond voor mij klaar in De Slegte in Amsterdam en zodoende weet ik nu dat mijn vader Jan van Erkelens zijn traumageesten een gezicht heeft gegeven. De angsten die hij als klein kind ervoer verschenen als de marionet Angst, terwijl zijn depressie vorm kreeg als de Moerasgeest.

Ruim zeventien jaar terug was Victor Mansfield bij de IKON in beeld als natuurkundige die met de Jungiaanse psychologie in dialoog was. Daarna heeft hij prachtige boeken geschreven over natuurkunde, synchroniciteit en mystiek. Mansfield was als professor voor natuur- en sterrenkunde verbonden aan Colgate University in de staat New York. Hij had een diepe verbinding met het Tibetaans Boeddhisme. Vlak voordat hij aan kanker stierf, kon hij zijn boek over Tibetaans Boeddhisme en moderne fysica aan de Dalai Lama overhandigen tijdens diens bezoek aan Colgate. Het was een laatste hoogtepunt in zijn leven.

Waar is in onze cultuur het onbewuste te vinden? Wij kennen wel een dieptepsychologie, maar die wordt niet aan onze universiteiten gedoceerd. Wij kennen kerken waarin nauwelijks heidense voorstellingen zijn te vinden. Ooit kenden we goden zoals Wodan, de god van de inspiratie en de woede, Donar, de god van de donder, en Freyr, de god van de vruchtbaarheid. Maar ze zijn uit ons bewustzijn verdwenen. Hun verhalen worden niet meer verteld. Als er bijvoorbeeld in Laos in Nigeria een Museum of Mankind zou staan met een aparte tentoonstellingsruimte voor de westerse cultuur zou die ruimte wel eens opvallend leeg kunnen zijn. Want wat zou een conservator daar neer moeten zetten? En welke uitleg zou hij daarbij moeten geven? Wij leven hier in een kunstmatige, ontwortelde wereld zonder verbinding met die krachten die in inheemse culturen via beeldende kunst, dans en muziek vereerd worden.

De tak van de natuurkunde die het meest met meetkundige figuren is verbonden wordt vaste stof fysica of de natuurkunde van gecondenseerde materie genoemd. Theoretisch fysicus Wolfgang Pauli heeft met zijn visie op paramagnetisme in 1927 een belangrijke bijdrage aan de vaste stof fysica geleverd, maar zich verder niet meer met dit vakgebied bemoeid, hoewel zijn laatste assistent en latere biograaf, Charles P. Enz, uitgerekend op dit gebied werkzaam was. Indirect heeft Pauli later toch een grote invloed op de vaste stof fysica uitgeoefend. Een van zijn studenten aan de ETH Zürich was Karl Alex Müller. Deze werd in 1927 in Bazel geboren en sloot zijn natuurkundestudie aan de ETH in 1952 af. Vier semesters lang had hij de colleges theoretische fysica van Pauli bijgewoond en was hij onder de indruk van diens persoonlijkheid gekomen. Juist in 1952 verscheen de verzamelband Naturerklärung und Psyche met een bijdrage van de dieptepsycholoog Carl Gustav Jung over het zinvolle toeval (synchroniciteit) en een studie van Pauli naar archetypische motieven in het werk van de astronoom Johannes Kepler en de arts en alchemist Robert Fludd.